Yatırım Sözlüğü · Investment Glossary
1 / 5
Amerikan emeklilik hesaplarında karşınıza çıkan terimler — Türkçesi ve Türkiye’deki en yakın tanıdık karşılığıyla.
| English | Türkçe | Türkiye’den tanıdık karşılığı |
|---|---|---|
| Varlık sınıflarıAsset Classes | ||
| Stock / Equity | Hisse senedi | Borsa İstanbul’daki hisseler |
| Bond / Fixed income | Tahvil / sabit getirili menkul kıymet | Devlet tahvili, Eurobond |
| Cash & equivalents | Nakit ve nakit benzerleri | Vadesiz / kısa vadeli mevduat |
| Money market | Para piyasası | Likit fon / para piyasası fonu |
| Real estate / REIT | Gayrimenkul / GYO payı | GYO — Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı |
| Commodities / Gold | Emtia / altın | Gram altın, çeyrek — en tanıdık yatırım |
| Digital assets (crypto) | Dijital varlıklar (kripto) | Aynı kavram — iki ülkede de yüksek dalgalanma |
| ABD’de kripto ETF’leri aracılığıyla IRA’da, bazı planlarda 401(k)’da da tutulabilir; plan ve kuruma göre değişir. | ||
| Tahvil türleriBond Types | ||
| Treasury bond / T-bill | Devlet tahvili / hazine bonosu | Hazine bonosu — birebir aynı kavram |
| Municipal bond | Belediye tahvili | Türkiye’de yaygın karşılığı yok |
| ABD’de eyalet/belediye borçlanması; faizi çoğu zaman federal vergiden muaf. | ||
| High-yield bond | Yüksek getirili (yüksek riskli) tahvil | “Az tamah çok ziyan getirir” |
| TIPS | Enflasyona endeksli devlet tahvili | TÜFE’ye endeksli devlet iç borçlanma senedi |
| International bond / Eurobond | Uluslararası / döviz cinsi tahvil | Eurobond — Hazine’nin dolar/euro tahvilleri |
| Türkiye’den tanıdık eurobond, ABD fon menülerinde ‘international bond’ kategorisine girer. | ||
| CD — certificate of deposit | Mevduat sertifikası | Vadeli mevduat — en yakın karşılık |
| Hisse kırılımlarıEquity Subdivisions | ||
| Large cap / small cap | Büyük / küçük ölçekli şirket | BİST 30 ile küçük şirket payları benzetmesi |
| Growth / value stock | Büyüme / değer hissesi | Değer tarafı: “Al malın iyisini, çekme kaygısını” |
| Dividend stock | Temettü hissesi | Temettü — aynı kelime, aynı kavram |
| Emerging markets (EM) | Gelişmekte olan piyasalar | Türkiye de bir ‘EM’dir — fonlarda karşınıza çıkar |
Dr. Gülseren MutluMonies Wealth LLC · monieswealth.com · sayfa 1 / 5
Bu sözlük yalnızca eğitim amaçlıdır; kişiye özel yatırım, vergi, hukuk veya sigorta danışmanlığı değildir. Köprü sütunu kavramsal eşleştirmedir; vergi ve mevzuat farklıdır. Monies Wealth LLC kayıtlı yatırım danışmanıdır (registered investment adviser), Teksas Eyaleti, CRD #327872. Eylül 2026.
Yatırım Sözlüğü · Investment Glossary
2 / 5
Araçlar fonlardır; hesaplar (kumbaralar) vergi kurallarını belirler — getiriyi içindeki fonlar belirler.
| English | Türkçe | Türkiye’den tanıdık karşılığı |
|---|---|---|
| Yatırım araçlarıInvestment Vehicles | ||
| Mutual fund | Yatırım fonu | TEFAS’taki yatırım fonları |
| Index fund | Endeks fonu | BİST 100 endeks fonu |
| ETF | Borsa yatırım fonu (BYF) | BİST’te işlem gören BYF’ler |
| Target-date fund | Hedef tarih fonu | BES standart/değişken fon mantığına yakın |
| Emeklilik yılınızı seçersiniz; karışım yaş ilerledikçe kendiliğinden korumacılaşır. | ||
| Money market fund | Para piyasası fonu | Likit fon |
| Bond fund | Tahvil fonu | Borçlanma araçları fonu |
| Hesap türleri — kumbaralarAccount Types | ||
| 401(k) / 403(b) | İşveren emeklilik planı | BES’in işveren/otomatik katılım tarafına benzer |
| Employer match / Vesting | İşveren katkısı / hak kazanma süresi | Türkiye’de BES devlet katkısına benzer — ancak işverenden |
| IRA / Roth IRA | Bireysel emeklilik hesabı | Bireysel BES’e benzer — vergi kuralları farklı |
| Rollover / Rollover IRA | Hesap taşıma / taşınmış IRA | BES’te şirketler arası aktarım |
| HSA | Sağlık tasarruf hesabı | Türkiye’de karşılığı yok |
| 529 | Eğitim birikim hesabı | Türkiye’de karşılığı yok |
| Pension (defined benefit) | Tanımlanmış fayda emekli maaşı | Kurum emeklilik sandığı (ör. OYAK, banka vakıfları) |
| Social Security | ABD devlet emeklilik sigortası | SGK’nın ABD karşılığı |
| Annuity | Yıllık gelir sigortası | YGS — Türkiye’de pazar henüz ince |
| RMD — Required Minimum Distribution | Zorunlu asgari çekim | Türkiye’de karşılığı yok |
| 1951–1959 doğumlular için 73, 1960 ve sonrası için 75 yaşından itibaren vergi ertelemeli hesaplardan yıllık asgari çekim zorunludur. | ||
| Gelir türleriIncome Types | ||
| Interest income | Faiz geliri | Mevduat faizi — “Para parayı çeker” |
| Dividend income | Temettü geliri | Hisse kâr payı |
| ABD’de ‘qualified’ temettüler daha düşük oranla vergilenir. | ||
| Capital gain | Sermaye kazancı / değer artış kazancı | Al-sat kazancı — aynı kavram |
| 1 yıldan uzun tutulan varlıkta oran düşer (long-term capital gains). | ||
Dr. Gülseren MutluMonies Wealth LLC · monieswealth.com · sayfa 2 / 5
Bu sözlük yalnızca eğitim amaçlıdır; kişiye özel yatırım, vergi, hukuk veya sigorta danışmanlığı değildir. Köprü sütunu kavramsal eşleştirmedir; vergi ve mevzuat farklıdır. Monies Wealth LLC kayıtlı yatırım danışmanıdır (registered investment adviser), Teksas Eyaleti, CRD #327872. Eylül 2026.
Yatırım Sözlüğü · Investment Glossary
3 / 5
Getiriler nereden gelir, riskler nerede saklanır — ve bu serideki temel kavramlar.
| English | Türkçe | Türkiye’den tanıdık karşılığı |
|---|---|---|
| Yaygın risklerCommon Risks | ||
| Market risk | Piyasa riski | “Her yokuşun bir inişi vardır” |
| Inflation risk | Enflasyon riski | Türkiye deneyiminden fazlasıyla tanıdık |
| Interest-rate risk | Faiz riski | Tahterevalli — faiz kalkar, tahvil fiyatı iner |
| Faiz yükselirse tahvil fiyatı düşer; faiz düşerse vadesi dolan para daha düşük getiriyle yenilenir. | ||
| Currency risk | Kur riski | TL/dolar deneyimi — çok tanıdık |
| Concentration risk | Yoğunlaşma riski | “Tek ayak üstünde durulmaz” |
| Liquidity risk | Likidite riski | Gayrimenkulün hemen satılamaması gibi |
| Longevity risk | Uzun ömür riski | “Taşıma suyla değirmen dönmez” |
| Paranın ömürden önce bitmesi riski — emeklilik geliri kendi kendine dönen bir sistem olmalı. | ||
| Sequence-of-returns risk | Dizilim riski | Emekliliğe geçerken gelen düşüş — “Hasta iken ilaç, sağken perhiz” |
| Behavioral risk | Davranış riski | “Acele işe şeytan karışır” |
| Düşüşte panikle satmak ya da yükselişte aşırı risk almak — planı piyasa değil, duygular bozar. | ||
| Temel kavramlarCore Concepts | ||
| Emergency fund | Acil durum fonu — 3-6 aylık gider | “Ak akçe kara gün içindir” |
| Diversification | Çeşitlendirme | “Bütün yumurtaları aynı sepete koymayın” |
| Asset allocation | Varlık dağılımı | Hisse–tahvil–nakit karışımı — portföyün iskeleti |
| Compound growth | Bileşik getiri | “Damlaya damlaya göl olur” |
| Expense ratio | Fon masraf oranı | Fon toplam gider oranı (TEFAS’ta görünür) |
| Risk tolerance | Risk toleransı | “Korkak bezirgân ne kâr eder ne ziyan”“Dimyat’a pirince giderken evdeki bulgurdan olmayın”“Rüzgâr eken, fırtına biçer” |
| Time horizon | Zaman ufku — paraya ne zaman ihtiyaç var | “Sabreden derviş muradına ermiş” |
| Volatility | Dalgalanma / oynaklık | “Deniz dalgasız olmaz” |
| Fiduciary | Fiduciary danışman | Türkiye’de birebir karşılığı yok; “Emanete hıyanet olmaz.” |
Dr. Gülseren MutluMonies Wealth LLC · monieswealth.com · sayfa 3 / 5
Bu sözlük yalnızca eğitim amaçlıdır; kişiye özel yatırım, vergi, hukuk veya sigorta danışmanlığı değildir. Köprü sütunu kavramsal eşleştirmedir; vergi ve mevzuat farklıdır. Monies Wealth LLC kayıtlı yatırım danışmanıdır (registered investment adviser), Teksas Eyaleti, CRD #327872. Eylül 2026.
Yatırım Sözlüğü · Investment Glossary
4 / 5
Hesaplar nasıl vergilenir, katkılar nasıl sınırlanır, birikim nasıl korunur — ve danışmanlık ücreti nasıl işler.
| English | Türkçe | Türkiye’den tanıdık karşılığı |
|---|---|---|
| Vergi terimleriTax Terms | ||
| Pre-tax / Tax-deferred | Vergi öncesi / vergi ertelemeli | BES’te vergi avantajı mantığına yakın |
| Katkı bugün vergiden düşülür; çekimde gelir olarak vergilenir — 401(k), geleneksel IRA. | ||
| Roth / Tax-free withdrawal | Roth / vergisiz çekim | Türkiye’de karşılığı yok |
| Katkı vergilendikten sonra yapılır; kurallara uygun çekimde büyüme dahil vergi yoktur. | ||
| Early withdrawal penalty | Erken çekim cezası | BES’ten erken ayrılınca devlet katkısının kaybı |
| 59½ yaşından önce çekimde gelir vergisine ek %10 ceza — bazı istisnalar vardır. | ||
| Katkı terimleriContribution Terms | ||
| Contribution limit | Yıllık katkı sınırı | BES’te devlet katkısına esas yıllık üst sınır |
| Her hesap türünün IRS’in her yıl güncellediği bir üst sınırı vardır. | ||
| Catch-up contribution | Ek katkı (50 yaş üstü) | Türkiye’de karşılığı yok |
| 50 yaş ve üstü, yıllık sınırın üzerine ek katkı yapabilir. | ||
| Backdoor Roth | Arka kapı Roth | Türkiye’de karşılığı yok |
| Gelir sınırını aşanlar: vergiden düşülmeyen IRA katkısı, ardından Roth’a dönüşüm. | ||
| Planlama ve güvencePlanning & Protection | ||
| Rebalancing | Yeniden dengeleme | “Ayağını yorganına göre uzat” |
| Piyasa hareketleriyle kayan karışımı, belirlenen varlık dağılımına geri getirmek. | ||
| Beneficiary designation | Lehtar tayini | BES’te lehtar belirleme — aynı kavram |
| Hesaptaki lehtar formu vasiyetnameden önce gelir; düzenli güncellenmelidir. | ||
| SIPC / FDIC coverage | Hesap güvencesi | TMSF mevduat sigortasına benzer |
| FDIC banka mevduatını, SIPC aracı kurum hesabını kurumun batmasına karşı korur — piyasa kaybına karşı değil. | ||
| ÜcretlerFees | ||
| Advisory fee (AUM) | Danışmanlık ücreti (varlık bazlı) | Portföy yönetim ücreti |
| Yönetilen varlığın yüzdesi olarak alınan yıllık ücret; ücret yapısı ve varsa diğer ödemeler Form ADV’de açıklanır. | ||
Dr. Gülseren MutluMonies Wealth LLC · monieswealth.com · sayfa 4 / 5
Bu sözlük yalnızca eğitim amaçlıdır; kişiye özel yatırım, vergi, hukuk veya sigorta danışmanlığı değildir. Köprü sütunu kavramsal eşleştirmedir; vergi ve mevzuat farklıdır. Monies Wealth LLC kayıtlı yatırım danışmanıdır (registered investment adviser), Teksas Eyaleti, CRD #327872. Eylül 2026.
Kısaltmalar · Abbreviations
5 / 5
Sözlükte geçen Türkiye ve ABD kısaltmaları — açılımları ve kısa anlamlarıyla.
| Kısaltma | Açılımı | Anlamı |
|---|---|---|
| Türkiye kısaltmalarıTurkish abbreviations | ||
| BES | Bireysel Emeklilik Sistemi | 2003’ten beri; devlet katkılı gönüllü emeklilik birikimi |
| BİST | Borsa İstanbul | Türkiye’nin hisse ve tahvil borsası |
| BYF | Borsa Yatırım Fonu | ETF’in Türkiye karşılığı |
| GYO | Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı | REIT’in Türkiye karşılığı |
| SGK | Sosyal Güvenlik Kurumu | Türkiye’nin kamu emeklilik ve sağlık sigortası |
| TEFAS | Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu | Yatırım fonlarının alınıp satıldığı platform |
| TMSF | Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu | Banka mevduatını güvence altına alır |
| TÜFE | Tüketici Fiyat Endeksi | Türkiye’nin resmî enflasyon ölçüsü |
| YGS | Yıllık Gelir Sigortası | Annuity’nin Türkiye karşılığı |
| ABD kısaltmalarıU.S. abbreviations | ||
| IRS | Internal Revenue Service | ABD federal vergi idaresi |
| IRA | Individual Retirement Account | Bireysel emeklilik hesabı |
| ETF | Exchange-Traded Fund | Borsada işlem gören fon |
| REIT | Real Estate Investment Trust | Gayrimenkul yatırım ortaklığı |
| TIPS | Treasury Inflation-Protected Securities | Enflasyona endeksli devlet tahvili |
| CD | Certificate of Deposit | Mevduat sertifikası |
| HSA | Health Savings Account | Sağlık tasarruf hesabı |
| RMD | Required Minimum Distribution | Zorunlu asgari çekim |
| EM | Emerging Markets | Gelişmekte olan piyasalar |
| FDIC / SIPC | Federal Deposit Insurance Corp. / Securities Investor Protection Corp. | Banka / aracı kurum hesap güvencesi |
| AUM | Assets Under Management | Yönetilen varlık — danışmanlık ücretinin bazı |
Dr. Gülseren MutluMonies Wealth LLC · monieswealth.com · sayfa 5 / 5
Bu sözlük yalnızca eğitim amaçlıdır; kişiye özel yatırım, vergi, hukuk veya sigorta danışmanlığı değildir. Köprü sütunu kavramsal eşleştirmedir; vergi ve mevzuat farklıdır. Monies Wealth LLC kayıtlı yatırım danışmanıdır (registered investment adviser), Teksas Eyaleti, CRD #327872. Eylül 2026.